Ben de Böyleyim

Ben de Böyleyim projesi, eril sistem tarafından özgüvenleri kırılan, ifade becerileri kontrol ve baskı altında olan, bedenleri üzerinde yargılar oluşturulan ergenlik çağındaki kızlar ve genç kadın antrenörler için var edildi. Bu projede, özgüven inşa etmek, ifade becerileri geliştirmek için birer kaynak oluşturan hip hop dansı ve futbol kullanılıyor. “Ben de buradayım” derken, “ben de yapabilirim” derken kendini yalnız ve güçsüz hissedecek, kız çocuklarını güçlendirmek ve kendilerini özgürce ifade edebilecekleri bir alan kurmak için adı “BEN DE BÖYLEYİM” oldu. Projenin niyetlerinden birisi dansın bireye verdiği özgürlük hissinin yanı sıra; Hip-hop, Bronx mahallesinde Siyahların sistemik şiddetten kaçmak için eğlendiği ve bir araya geldiği bir ritüelden doğmuş olmasından ilham alarak bu yaşamsal isyandan beslenen kültürü tanıtmaktı. Bir diğer niyeti ise; bu kültür ile ergenlik döneminde hem fiziksel hem de psikolojik olarak değişik hissedebilen genç kızların bu deneyim ile bağlantı kurarak duygularını ifade edebilecekleri, uzaklaşıp kendi özel alanlarını kurabilecekleri, farklı ve hassas durumlarından söz edebilecekleri, eril bakışa maruz kalmadan bedenini hareket ettirebilecekleri, birbirinden güç alabilecekleri, deneyimlerine güvenmeleri için ilkin çevrelerinden güven, dostluk, kabul görme duyumsayabilecekleri bir alan kurmaktı. Projenin diğer alanı olan futbol da ise var olan “erkek oyunu” algısını yıkmak ve oyunun cinsiyetlendirilmesine karşı kız çocuklarının her zaman bir birleri ile dayanışarak oynayabilecekleri bir ortam hazırlamaktı. Futboldaki rekabet ve yarışdan ziyade oyunun alternatifi düşünülerek her biri dahil edilmeye çalışıldı. Bu alternatif ise top ile hareketi esnasında çocuklarda özgüven kazanımını kolaylaştırma, paslaşma  oyunlarında yardımlaşma duygusunun bilincinde olma ve bu esnada iletişim becerisini, grup halinde hareket edebilmeyi geliştirebilme ve bire bir mücadelerinde yaratıcılık gelişimine katkı sunmaktı. Bunun yanı sıra sahada cinsiyete duyarlı bir dil oluşturularak da futbol ile kazandıkları becerileri hayatlarına nasıl aktarabilecekleriyle ilgili derslerin sonunda yapılan kolektif geri bildirime çoğunlukla dikkat edildi.

Ben de Böyleyim projesinin hedef kitlesi 9-14 yaş arasındaki ergenlik çağındaki kız çocuklarıdır. Eylül-Aralık 2019 ayları arasında gerçekleşen projenin partneri Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfıdır. Projenin hip-hop aktivitesini yürüten Nazlı Durak ve gönüllüsü Şinda Barış; Futbol ayağını yürüten Nilay Ateşoğlu ve gönüllüsü Lorin Bayırkan’dır.  Ağustos 2019 ayında gerçekleştirilen pilot atölyelerinde Başak Sanat Vakfı ve Sultanbeyli’de kızlarla buluşuldu. Saha çalışması her hafta pazar günleri hip hop aktivitesi ardından futbol antrenmanı olacak şekilde kurgulandı. Müfredatında, hip-hop temel hareketleri, free style, rap şarkı yazma ve çeşitli oyunlarla desteklenmiş iletişim teması yer aldı. Futbol müfredatında ise her oyunda topla birlikte hareket edilmesi amaçlanarak her çocuğun dahil olabileceği seviyede eğlenerek  öğrenmeleri teşvik edildi. 

Ağustos ayında pilot atölyeleri sahasında toplamda 2 farklı faaliyet yürütüldü, 29 kız çocuğuna ulaşıldı. Eylül ve Aralık 2019 ayları arasında her hafta olacak şekilde bu aylar aralığında 14 kez hip hop dans aktivitesi düzenlendi ve toplamda 185 kız çocuğu katılım gösterdi; 12 kez de futbol aktivitesi düzenlenerek ve toplamda 95 kız çocuğu katılım gösterdi.

“Regl olduğumda derse katılmak istemeyebilirim. Erkekler yokken daha rahat söyleyebiliyorum, çekinmiyorum.” (14 yaş)

“Hep erkekler futbol oynuyor. Bence kadınlar da futbol oynayabilir.” (11 yaş)

Dersler boyunca, kızlar dans hareketlerini öğrenmekle birlikte, bugüne kadar dans ederken hangi beden parçalarını hareket ettirmekten daha çok utandığını, neden dans ederken rahat hissedemediğini ya da hip-hop kültüründe baskın olan erkeklerin hep daha ön planda durup yüksek sesle şarkılarını söyleyebildiklerini sorgulama fırsatı sunuldu. TÇYÖV’ye gelen çocuklar ve gençler, vakıf tarafından özgürlüğünden yoksun, risk altında yaşayan ve adalet sistemiyle tanışmış çocuklar olarak tanımlanmaktadır. Aile yaşamlarında zor deneyimler yaşayan ergenlik çağındaki kızlar için diğer zorlayıcı unsur anadillerini konuşmakta özgür olamamaktır. Zorunlu göç ve büyük şehre uyumlanmak gibi deneyimlerle başa çıkmak zorunda kalmışlardır. Rap müzik yazma yöntemi, kendilerini rahat ettikleri dilde ifade edebilmeleri için önemlidir. Rap şarkıları protesttir, şiirseldir ve bir derdi anlatır. Bedensel güçlenme yanında bireyin ifade etme kanallarını kullanması için ne kadar alan açılırsa güven inşası o kadar güçlü olacaktır. Kürtçe rap şarkılarına dans etmek, bir ağızdan şarkıya eşlik etmek, ders öncesi ya da sonrası ısınmak için halay çekmek hepsi kültürel olarak güven inşasının yalnızca birer örneğidir. Çoğunluğun arasında kendine ait olanı yapmak  “Ben de Böyleyim” demek bir haktır. 

Women Win ve Nike, süper model Adwoa Aboah’ın girişimi Gurls Talk ile birlikte Mayıs 2019’da kızları ve genç kadınları sporda var etmeye yönelik Made to Play Fonu‘nu başlattı. Başvurumuz olumlu sonuçlandıktan sonraki süreçte, Women Win tarafından verilen webinar eğitimlerinde  kız çocuklarına rehberlik edecek Nazlı Durak genç kadın lider becerilerini geliştirebildi ve bunlara uygun olarak kız çocukları için genç futbol antrenörü Nilay Ateşoğlu ile birlikte spor programı geliştirdi. Webinar eğitimlerinin son basamağı olan Liderlik Geliştirme Programında yer almak üzere Nazlı, Dünyanın farklı yerlerinden Made To Play kazananları ile Fransa’da buluştu. Adwoa Aboah, Nadia Nadim, Rocky Hehakaija ile tanışıp, çeşitli kapsayıcı oyunlar oynayıp, Liderlik Geliştirme Programında Hizmetkar Liderlik hakkında bilgi edindi. Liderlik potansiyelinin her kız çocuğunda zaten var olduğunu savunan Women Win, bu kısa programda Nazlı’nın feminist ufkunu açarken ona özgüven ve cesaret kazandırdı. Proje geliştirme aşamasında ekip, anatomi, kız çocuklarıyla spor çalışmalarında güvenlik, sporda cinsiyete dayalı şiddet ve kız çocuklarının hakları son olarak müfredat geliştirmek üzere iç eğitimler yaparak sahaya hazırlanmıştır.

Ocak 2020’den itibaren Ben De Böyleyim projesi Women Win desteği ile BoMoVu’nun Hareketin Özgür programı çerçevesinde, pandemi sürecinde de kız çocuklarının evde yapabilecekleri dans hareketlerinin gösterilmesi ile Haziran 2020’ye kadar devam etti.