Capoeira ile sosyal güçlendirme / Social empowerment with Capoeira

BoMoVu derneğinin kurucularından Nil, Capoeira’yı sosyal fayda aracı olarak kullanarak spor ile çalışmaya ilk 2014’te başladı. O günden bu yana, Capoeira çeşitli ortamlar ve kitleler arasında dernekçe sıkça başvurulan bir araç haline geldi.

Capoeira Nedir?

Capoeira, müzik ve şarkı eşliğinde grupça yapılan bir dövüş sanatı ve danstır.

Capoeira, ilk olarak Brezilya’da Afrikalı köleler tarafından, ezici sömürü koşullarına karşı direnmek amacıyla ortaya çıktı. Günümüzde Capoeira çeşitli biçimlerde tüm dünyada icra ediliyor çünkü hem bedensel ifade açısından hem de beden ile zihnin özgürleşmesi açısından evrensel  bir dile sahiptir. Capoeira’nın çeşitli biçimleri olmakla beraber tamamı Brezilya çıkışlıdır. Afrika kökenlerine en sadık kalmış biçimi, Capoeira Da Angola’dır; Afrika’daki N’Golo oynundan gelir.

Toplumun köleleştirici hukuk sistemi tarafından ve köle ticaretinin kurallarınca insanlıktan çıkarılmış olan köleler, yüzyıllar boyunca satılabilir mal hukuki statüsüne dahildiler. Buna karşın, Capoeira vasıtasıyla Siyahlar bedensel ifade ve fiziksel diyalog sayesinde ruhani değerini güçlendirmenin yolunu buldular.

 

Capoeira’da öncelikle insanlar bir çember oluşturacak şekilde yanyana durur, bu esnada kölelik tarihi, başarı ve direniş öyküleri anlatan şarkılar söylenir ve çemberin içindeki iki kişi birbirine dans ve dövüş hareketleri sergiler. Bu iki kişi kurnazlık zekasını temel alan fiziksel bir diyaloga girerler. Ayrıca, tiyatral figürler, mizah, kandırmaca ve zeka bu oyunda yüceltilen kabileyetlerdir.

Beyaz hükümranlığı tarafından Brezilya’da uzun yıllar boyunca yasaklanan Capoeira, zamanla tüm dünyaya yayılmış ve şimdilerde ise çeşitli biçimlerde farklı farklı kültürler arasında gezinmektedir. Ancak orijinal Angola biçimi, kölelik altında gururlu olma ve insanlığını geri kazanma erdemlerini taşıyor; Angola’nın kurallarına ve pratiklerine uygun olan Capoeira biçimi, insana yeniden gurur kazandırır ve onu ruhsal özgürlük yolculuğuna götürür.

 

Capoeira, çatışmalı bölgelerde yaşamış  ve/veya  yerinden edilmiş gruplarla ilgili çalışmalar yapan STK’lar  arasında gün geçtikçe daha fazla yaygınlık kazanmaktadır.

Sosyal Bir Araç Olarak Capoeira’nın Faydaları

 

Sosyal uyum aracı: Capoeira’nın felsefesi kişilerin insanlıklarını yeniden doğrulamalarına dayandığı için, çalışmanın bazı yanları özgüvenin inşasına destek sağlar. Faydalanıcılar vücutlarına ve görünüşlerine dikkat etmeyi öğrenirler. Başkasına saygı duyma hassasiyetini geliştirdiği gibi kendine hakim olma becerisi de kazandırır. Capoeira yapan insanlar kendilerini daha güçlü hisseder.

 

Topluluk olma: Köleler, tarlalardan kaçıp, quilombos denilen ormanlık yerlerde biraraya gelir ve buralarda yeniden bir yaşam kurardı.  Bu mekanlarda köleler, birlikte yaşamayı ve bir olmayı inşa ederlerdi çünkü köle avcısı onları yakalamak için her an gelebilirdi. İşte bu koşularda Capoeira ortaya çıktı. Ayrıca, Capoeira’nın başka bir toplumsal değeri de “roda”da açığa çıkmaktadır. Roda, çember oluşturmuş grubun arasında iki insanın Capoeira yapmasıdır. Bu çembedeherkesin katıldığından emin olmak gerekir; enerji herkesin verdiği ve paylaştığı kadardır. Roda’nın her bir katılımcısı sadece varlığı ile önemlidir. Bu anlamda Capoeira, insanlara topluluk olmayı öğretir ve topluluk olmanın hazzını yaşatır.

 

Yaratıcılık: Capoeira bir dans olarak iki kişi tarafından oynanırken kişilere farklı bir iletişim biçimi kurdurur. Amaç en beklenmedik anda diğerini yakalamak ve şaşırtmaktır. Bu dövüş niteliğinden dolayı, Capoeira doğaçlama dans gibi de tarif edilir. Capoeira derslerine katılanların yaratıcılıklarıyla birlikte, ötekinin mekan içersinde hareketlenme ve varolma biçimine odaklanma ve dikkat yetilerini geliştirirler. Daha önce anlatıldığı gibi, “malandragem”, “malicia” veya “mandiga” gibi ruhani konseptler vasıtasıyla, Capoeira ile insan bir diğerinin varlığını olumlama, ve kendi varlık biçimlerini çeşitlendirmeye yönelik oyunlar geliştirir. Son olarak da, kamusal alanlarda oynandığı zaman, tiyatral figürler ve mizah öne çıkar. Çünkü Capoeira aynı zamanda bir performans sanatıdır ve haliyle insanları büyülemeyi hedefler. Bu sebeple Capoeira  kişiye hastır, herkesin kendi oynama biçimi vardır.

 

Öz savunma:  Tarihsel gelişme sebepleri ve Afrika’daki N’golo kökenlerinden dolayı, Capoeira her şeyden önce hücum ve savunma hareketleri içeren bir dövüştür. Köle avcısına karşı korunmak amacıyla gelişen capoeira bir dövüş sanatıdır. Ayrıca diğer dövüş sanatlarına nazaran Capoeira cinsiyet üzerinden ayrıştırmacı değildir. Günümüzde tüm dünyada kadınlar ve erkekler tarafından en iyi paylaşılan dövüş sanatlarından biri olabilir.

 

Sosyal uyum için Capoeira – Social cohesion with Capoeira

Physical Self-conception in the Case of Displaced Children