Barış için Spor ve Beden Hareketi Arşivi oluşturuyoruz

Çağrımız var!
Uluslararası Kalkınma ve Barış için Spor Günü olan 6 Nisan’da BoMoVu Derneği olarak Türkiye’de bir “Spor ve Barış” arşivi oluşturmak istiyoruz.

Toplumsal eşitsizlikler ve ayrımcı pratikler barış kültürüne zarar verirken, spor ve oyun, toplumsal barışın inşasında önemli bir alandır. Spor, duygusal ve sezgisel bilgi edinme yoluyla sivil bir barış kültürünün öğrenilmesi, barış inşası motivasyonu için itici bir güç olabilir. Spor ve birlikte hareket etmek; karşılıklı anlayış geliştirmeyi, işbirliğini, adil oyunu teşvik eden yönleriyle, çatışmaların adil çözümüne ve toplumsal barışa katkıda bulunur. Spor, toplumsal farklılıkların içerilmesi, dezavantajlı toplumsal grupların güçlenmesi ve cinsiyet eşitliğine dair mücadele alanlarından biridir. BoMoVu olarak, spor ile barışın geliştirilmesine katkıda bulunmayı, Türkiye’de ve dünyada varlığına şahitlik ettiğimiz bu türden çabaların ve çalışmaların görünür kılınmasını önemsiyoruz.

Spor ve barışın birbirini desteklemeye açık tarafını daha somut örneklerle ortaya çıkarabilmek için bir arşiv oluşturmak istiyoruz. Spor, beden hareketi ya da sanatla barışı bir arada ele alan sivil toplum örgütleri, belediyeler ve alanda çalışan tüm kişiler, topluluklar ya da kurumlar bu arşive katkı sağlayabilir. Arşivde toplanacak örneklerin, barış inşası üzerine çalışan kişi ve kurumları cesaretlendirmesini, ilham olmasını ve bir araya getirmesini umuyoruz. Gönderilecek örnekler; etkinlik/ aktivite, oyun, uzun vadeli program/ proje, yazılı ve görsel yayınlar (haber, makale, belgesel, deneyim paylaşımı…) türlerinde olabilir.
Spor ve barış ilişkisi üzerine kurulmuş çalışmalardan birkaç örneği aşağıda bulabilirsiniz. Bunların size fikir vermesini umarız. Aşağıdaki linke tıklayarak formu doldurabilir,arşive katkı sağlayabilirsiniz.

https://forms.gle/m5di4GvpjKBSCzRP8

Örnekler

Barışa Oyna
Barışa Oyna programı, 2015 yılının Aralık ayında Anne Frank House’un “Önyargı, ayrımcılık ve eşit haklar hakkında eğitmenlik” adlı seminerinden ve BoMoVu ekibi üyelerinin spor ve beden hareketini sosyal faydaya dönüştürme yolunda yaptıkları bireysel çalışma deneyimlerinden yola çıkılarak geliştirilmiştir. Bu programın öncelikli amacı, oyunların bünyesinde barındırdığı özgürlük alanından faydalanarak çocukların sınır ötesi algısını iyileştirmektir. Bunu yaparken, kültürel mirasın önemli bir parçası olan geleneksel çocuk oyunlarını kendimize araç edindik. Sporun bünyesinde barındırdığı hoşgörü, kapsayıcılık, eşit haklar, erdem, haz, mutluluk, sevgi ve saygı gibi değerleri oyunlar aracılığıyla ön plana taşıyarak, çocukların çevreleriyle kurdukları ilişkide sosyal kapsayıcılığı temel alan barışçıl bir ortamın gelişimine katkıda bulunarak bu bölgede yaşamaktan kaynaklı öteki olarak algıladıkları bütün kimlikler hakkında edindikleri önyargıları tanımaları ve sorgulamalarına yardımcı olmayı amaçlıyoruz.

http://bomovu.org/tr/barisa-oyna/

Bir diyalog aracı olarak “Dans Umurumda”
Dans Umurumda programı, Mülteci Desteği Alanında Almanya-Türkiye Ortaklık İnisiyatifi, 2017-2019 yılları arasında Anadolu Kültür ve Landesweiten Koordinierungsstelle Kommunale Integrationszentren (LaKI) işbirliği ve Stiftung Mercator desteği ile yürütülmüş olan projenin ortaya çıkardığı ürünlerden bir tanesidir. Projede, Türkiye ve Almanya’dan eğitimciler, pedagoglar, sivil toplum çalışanları, öğretmenler, araştırmacılar, psikologlar, müzisyenler, yaratıcı drama eğitmenleri ve sanat terapistleri gibi çeşitli uzmanlık alanlarından katılımcılarla bir çekirdek grup oluşturulmuştur. Aralarında mültecilik geçmişi olan uzmanların da bulunduğu katılımcılar, kültürel eğitim, oyunla öğrenme, özgüven ve kendini ifade becerileri, sosyo-duygusal öğrenme veya dil edinimi odaklı iyi uygulamalarla çalışmakta olan kurum ve projelerde görev alan kişilerden oluşmaktadır. BoMoVu Derneği de bu projeye katılımcı olarak dahil oldu ve çekirdek grubun parçası olarak kültürel eğitime odaklanan alternatif öğrenme yöntemleri geliştirmek amacıyla Dans Umurumda adlı aracı geliştirmeye katıldı. Dans Umurumda, gençlere yönelik dans temelli eğitim videoları ve destekleyici eğitmen kitapçığından oluşan, kültürel eğitime katkıda bulunacak bir programdır. Farklı çevrelerden ve geçmişlerden genç katılımcıları bir araya getirerek, dans ve fiziksel hafızalar üzerine birlikte çalışmayı hedefler. Etkin öğrenme yöntemleri ve dans aracılığıyla katılımcıların kendi kültürel ifade biçimlerini geliştirmelerinde özgüvenlerini güçlendirerek onlara destek olur.

http://bomovu.org/tr/dans-umurumda/

#WhiteCard
Barış ve Spor Platformu tarafından 2014 yılında başlatılan ve spor aracılığıyla dahil etme, eşitlik ve barış değerlerini teşvik etmeyi planlayan bir kampanyadır. Kırmızı Kart, oyundan çıkarmak, atmak ve cezalandırmak ile ilişkilendirilirken ciddi bir “hata/suç” olarak tanımlanırken, Beyaz Kart tam da bu noktadan hareketle tam tersine, sporun olumlu ve yapıcı değerlerini teşvik etmeye odaklanmaktadır. #WhiteCard, Barış ve Spor Platformu tarafından 2014 yılında 6 Nisan Uluslararası Kalkınma ve Barış Spor Gününü desteklemek için ortaya çıktı ve o zamandan beri Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve Birleşmiş Milletler’in desteğiyle Barış ve Spor Platformu tarafından yönetiliyor.

https://www.sportanddev.org/en/article/news/whitecard-campaign-successfully-ends-fise-hiroshima-reaching-98-million-people

Border Volleyball USA vs Mexico
Amerika ve Meksika arasındaki sınır, dünyadaki en uzun sınırlardan biridir. Sınırlar oluştuğunda, bazı yerleşim yerleri de ortadan ikiye bölünmek durumunda kalmıştır. Naco da onlardan biridir. Sınır Voleybolu, 1972’de Amerika’nın Naco sakinleri ile Meksika’nın Naco sakinleri arasında başlayan bir gelenektir. Sınır Voleybolu ile birlikte “Wallyball” adı verilen oyun, sınırın başka yerlerine taşınmıştır. Beraberlik ve bütün savaş politikalarına karşı barış çağrısı için düzenlenen maçlarda, iki halk hem “kendi evinde” oynuyor hem de karşılıklı iletişimi, paylaşımı, özgürlüğü ve barışı, birlikte paylaştıkları “oyun”un yanı sıra özgürce sınırlar arasında geçiş yapan top aracılığıyla sembolize ediyor.

https://www.univision.com/univision-news/culture/when-neighbors-played-volleyball-over-the-u-s-mexico-border-fence

Youth Speak

Youth Speak’in programlama merkezleri, gençleri topluluklarında kendileri için önemli olan sorunlara yönelik kendi çözümlerini geliştirmeye teşvik etmeye odaklanmaktadır. Pek çok genç kadın tarafından kadın haklarını, hareket özgürlüğünü ve kadınlar için zihinsel ve fiziksel sağlığı teşvik etmek için bir mekanizma olarak bisiklete binmeye dair talep geldikten sonra projeyi birlikte oluşturmak için kızlarla bir dizi toplantı yapıldı. Irak’ta uzun süren çatışma ve sürmekte olan yerinden edilme göz önüne alındığında, Youth Speak endişelerini, karşılaştıkları zorlukları ve kendilerine özel ihtiyaçlarını anlamak için ne yapmaları gerektiğine dair fikirlerini paylaşmaları için farklı topluluk üyelerinin bir araya gelmesine ve ayrı ayrı toplantı yapmasına yardımcı oldu. Örneğin, kültürel farklılıklar, Suriyeli mülteci kızların daha muhafazakar ev sahibi topluluğun tacizi konusunda endişeleri olması anlamına geliyordu; ev sahibi topluluk bisiklete binme deneyiminden yoksundu; ve Ninewa’dan (ülke içinde) yerinden edilen kişilerin kızları, çocukluklarından beri bisiklete binmemişlerdi. Güven oluşturmak ve kızların kendilerini güvende hissetmelerini sağlamak için Youth Speak ve ortak kuruluşlar, kızlara topluluklar arasında birbirlerini tanımalarına ve becerilerine güvenmelerine olanak tanıyan bir bisiklet eğitimi verdi. Yalnızca bu ilk faaliyetler gerekli beceri ve güven temelini oluşturduktan sonra, Youth Speak büyük ölçekli halka açık bisiklet etkinlikleri düzenlemeye yardımcı oldu. Bu etkinlikler, kızların kamusal alanlarda cinsiyet eşitliği mesajlarını ileri sürmek için kullanmak istedikleri savunuculuk ve aktivizm aracı olarak hizmet etti ve özellikle çatışmalardan etkilenen topluluklarda kızlar ve kadınlar için sağlıklı bir alternatif sundu. Youth Speak, bisikletlere ücretsiz erişim sağlayarak ve şehir içinde daha küçük bisiklet aktiviteleri düzenlemelerine destek vererek kızların spor yapmalarına yardımcı olmaya devam ediyor.

https://www.youthspeakngo.org/

Hepimiz Birimiz

Lübnan Sokak Sporları Desteği
Lübnan’da bir STÖ olan Basmeh & Zeitooneh, Danimarka’da bir STÖ olan GAME işbirliği ile birlikte 2017 yılında “Lübnan Sokak Sporları Desteği” projesini hayata geçirmiştir. Ana amaç, çocukların futbol yoluyla temel yaşam becerilerini güçlendirmek ve aynı zamanda birlikte yaşamı teşvik etmektir. Proje, ötekileştirilmiş gruplardan çocuklara sadece futbol değil sokak basketbolu ve sokak dansıyla da yeni beceriler kazandırmayı içeriyor. Bu faaliyetler, iletişim becerilerini geliştirmek ve birlikte iyi yaşamı kurgulamak için saygı, adalet ve kabul gibi önemli değerlerin sağlanmasını kolaylaştırması odağında kurgulanmıştır. Ayrıca, arkadaşlıklar kurmak ve izolasyon, umutsuzluk veya yalnızlık duygularını azaltmak da projenin ana hedef ve yaklaşımları arasında yer almaktadır. Bu açılardan, proje aracılığıyla katılımcılar bireysel ve topluluk düzeyinde desteklenerek toplumsal düzeyde de birarada yaşama ve barış inşasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

https://www.basmeh-zeitooneh.org/our-programs/game

Barışçıl Ekip Oluşturma Egzersizleri
Uluslararası Barış Federasyonu tarafından, Barış için Spor Programı kapsamında farklı içerikler kurgulanmıştır. Bu içeriklerden biri de barışçıl ekip oluşturma egzersizleridir. 3 farklı egzersiz, örnek olarak sunulmuştur. Birçok farklı içerik de birlikte yaşam, eşitlik, adalet ve barış kavramları ile birleştirilerek, Barış için Spor Programları olarak kullanılabilir.

https://www.upf.org/rys/2953-exercises-that-promote-team-building-and-harmony

Erkeklik Ofsayta Düşünce
Katılım, Toplumsal Barış inşasında en önemli kavramlardan biridir. Bir kişi veya grup, sahip olduğu herhangi bir özellikten kaynaklı olarak ayrımcılığa maruz kalabilmekte, toplumsal olarak bir dışlanma/maruz bırakılma yaşayabilmektedir. Bu durum, hayatımızdaki bütün sosyal alanlarda olduğu gibi spor alanında da mevcuttur, özellikle de endüstri haline gelmiş alanlarda daha fazladır. Futbol, bu alanlardan biridir. Türkiye’deki futbol alanında belki de “tek” açık kimlikli LGBTI+ olarak bilinen Halil İbrahim Dinçdağ’ın mücadelesi ayrımcılık karşıtlığı ve dolayısıyla toplumsal barışın inşasında önemli bir örnektir. Halil İbrahim Dinçdağ’ın hayatını ve Türkiye’deki futbolun erkeklik hegemonyasını anlatan Burcu Karataş ve Bawer Çakır tarafından kaleme alınan Erkeklik Ofsayta Düşünce Kitabı, bu alanda yazılan en önemli kaynaklardan biridir. Bu kitap ile ilgili olarak, Açık Radyo’nun Libero Programının ses kaydı bulunmaktadır: http://libero949.blogspot.com/2014/02/libero-09-subat-2014-15-konuklar-halil.html

Barış için Müzik
Türkiye’de dezavantajlı çocuk ve gençlerin güçlenmesi ve müziğin kişileri ve dolayısıyla toplumları dönüştürerek, toplumsal barışa katkı sağlayacak önemli bir araç olmasından kaynaklı olarak yaygınlaştırılması hedefiyle Barış için Müzik Vakfı, bir sosyal dönüşüm olarak ifade edilebilecek El Sistema yaklaşımı ile çalışmalarına devam etmektedir. Venezuela’da ortaya çıkan El Sistema yaklaşımının kurucusu José Antonio Abreu “Müzik insanların yaşamını değiştirebilecek en etkili araçtır. Dayanışma, uyum, karşılıklı saygı gibi toplumsal değerleri yücelterek tüm insanlığı birleştirecek mucizevi bir güce sahiptir” cümleleri ile yaklaşımı ifade etmektedir. El Sistema Venezuela ve Barış için Müzik Vakfı 2014 yılında Dostluk Antlaşması imzalamıştır. 2013 yılında ise, İstanbul’da yaşları 10-19 yaş arasında değişen 200 çocuk ve gencin katılımı ile gençlik kampı ve konseri gerçekleştirilmiştir.

https://www.barisicinmuzik.org/el-sistema-nedir

https://www.barisicinmuzik.org/2-sistema-europe-genclik-orkestra-kampi-istanbul-da-gerceklesti

Örnek bir makale
Sporun önemli bir sosyal alan olduğu tezinden hareketle yazılmış olan, farklı makaleler de mevcuttur. Burada paylaşımız örnek, Güney Afrika-Mandela-Rugby ilişkisine dair çekilmiş filmlerden biri olan Invictus – Yenilmez filmi üzerine, Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Yükseklisans Programın’nda yer alan Sinema ve İnsan Hakları dersi kapsamında yazılmış makaledir:

https://www.academia.edu/34823202/Olimpiyat_Oyunlar%C4%B1ndan_G%C3%BCney_Afrikaya_Spor_Toplumsal_Bar%C4%B1%C5%9F%C4%B1n_Arac%C4%B1_Olabilir_Mi