Ağustos 2020'de başlayan Bir Varmış Sur Oynarmış, BoMoVu ve Rengarenk Umutlar Derneği'nin çocukların iyilik hallerini, kendilerini ifade etme olanaklarını ve yaşadıkları yerle kurdukları bağı güçlendirmek amacıyla birlikte hayata geçirdiği bir projedir. Diyarbakır Suriçi'nde yaşayan veya yaşamış olan çocuklarla yürütülen proje, savaşın ve yıkımın izlerini taşıyan bir yaşam alanında çocukların oyun, hareket, hikâye anlatımı ve birlikte üretim yoluyla kendilerine yeni ifade alanları açmalarını hedefledi.

2015 yılında yaşanan çatışmalar ve sonrasında Suriçi'nde meydana gelen yıkım, çocukların yaşam alanlarını, gündelik hayatlarını ve mahalleleriyle kurdukları ilişkileri derinden etkiledi. Bir Varmış Sur Oynarmış, bu zorlu koşullara rağmen çocukların oyun oynama, öğrenme, arkadaşlık kurma, hayal etme ve kendilerini gerçekleştirme ihtiyaçlarının devam ettiğinden hareket etti. Çocukların yalnızca yaşadıkları kayıplarla değil; kültürel çeşitlilik, ortak hafıza, dayanışma ve birlikte yaşama deneyimleriyle de ilişki kurabilecekleri alanlar yaratmayı amaçladı.

Proje, BoMoVu'nun beden odaklı yaklaşımı ve Rengarenk Umutlar Derneği'nin Suriçi'ndeki güçlü saha deneyimi ve çocuklarla kurduğu ilişkilerin bir araya gelmesiyle şekillendi. BoMoVu, çocukların bedensel, duygusal ve sosyal iyilik hallerini desteklemek üzere haftalık etkinliklerin içeriklerini ve modüllerini geliştirdi. Oyun, hareket, sözlü tarih ve yaratıcı ifade yöntemlerini bir araya getiren bu içerikler, çocukların duygularını ve hafızalarını keşfedebilecekleri, birbirleriyle bağ kurabilecekleri ve kendilerini farklı yollarla ifade edebilecekleri bir öğrenme ve deneyim süreci oluşturdu.

Rengarenk Umutlar Derneği ise Suriçi'ne dair derin yerel bilgisi, çocuklarla kurduğu güvene dayalı ilişkiler ve projenin her aşamasında yarattığı sıcak, kapsayıcı ve özgürleştirici ortamla bu sürecin en önemli taşıyıcılarından biri oldu. Çocukların kendilerini ait hissedebilecekleri, meraklarını paylaşabilecekleri, birlikte üretebilecekleri ve kendileri olabilecekleri bir alan yarattı. BoMoVu'nun geliştirdiği içerikler, Rengarenk Umutlar Derneği'nin bu güçlü saha deneyimi ve yaklaşımıyla hayat buldu. Böylece iki kurumun farklı uzmanlıkları birbirini tamamlayarak projenin hem yöntemini hem de ruhunu oluşturdu.

Pandemi nedeniyle uygulanan kısıtlamaların yarattığı koşullara rağmen, çocukların yaş gruplarına ve ilgi alanlarına göre farklı çalışmalar geliştirildi:

Sözlü tarih çalışmaları sayesinde çocuklar kendi mahallelerini, geçmişlerini ve yaşadıkları yerin çok katmanlı kültürel hafızasını yeniden keşfetti. Bu süreçte farklı kuşaklarla ilişki kurma, birbirlerini dinleme ve kendi deneyimlerini anlatma fırsatı buldular.

Projenin önemli buluşmalarından biri de her ay düzenlenen masal geceleriydi. Diyarbakırlı masalcılar ve dengbêjlerle bir araya gelen çocuklar, sözlü kültürün ve kuşaklar arası aktarımın parçası oldu. Böylece hafıza, yalnızca geçmişi anlatmanın değil, birlikte vakit geçirmenin, bağ kurmanın ve ortak bir gelecek hayal etmenin de aracı haline geldi.

Sözlü tarih çalışmalarının ardından çocuklar, fiziksel aktiviteler ve yaratıcı çalışmalar aracılığıyla öğrendiklerini ve deneyimlediklerini bedenleriyle ifade etme fırsatı buldu. Araştırma, oyun, hareket ve sahneleme arasında kurulan bu bağ, çocukların hem bireysel hem de kolektif olarak üretmelerine, kendilerini farklı yollarla ifade etmelerine ve birlikte başarma deneyimi yaşamalarına alan açtı.

Bir Varmış Sur Oynarmış, savaş ve yıkımın çocukların hayatında yarattığı etkileri göz ardı etmeden, çocukların bu koşullar içinde de oyun oynamaya, öğrenmeye, arkadaşlık kurmaya, hayal etmeye ve iyi hissetmeye ihtiyaç duyduklarını hatırlatan bir çalışma oldu. Çocukların yalnızca geçmişin tanıkları değil, bugünün ve geleceğin kurucuları olduğunu; oyun ve yaratıcılığın zorlayıcı koşullarda dahi iyilik halini, dayanışmayı ve aidiyet duygusunu besleyebileceğini gösterdi.

Bu proje, BoMoVu ve Rengarenk Umutlar Derneği için de farklı deneyimlerin, bilgilerin ve çalışma biçimlerinin bir araya gelerek nasıl dönüştürücü bir ortaklığa dönüşebileceğinin güçlü bir örneği oldu. Bir yanda beden odaklı, yaratıcı ve katılımcı yöntemlerle geliştirilen içerikler; diğer yanda yerel deneyim, güven ilişkisi ve çocukların kendilerini özgürce var edebildikleri bir ortam... İki kurumun ortak emeğiyle, çocukların sesine, bedenine, hafızasına ve hayal gücüne yer açan bir süreç birlikte örüldü.

Bu ortak yolculuğun gerçekleşmesine destek veren Sabancı Vakfı'na teşekkür ederiz.